Mundo-a

B-architecten

Details

Ethical Property Europe
2140 Antwerpen
2018
B200149
Stéphanie Collier
stephanie.collier@b-architecten.be
https://b-architecten.be/projects/mundo-a
UTIL, Cenergie, Daidalos
Description du projet
Project MUNDO is het resultaat van een beperkte architectuurwedstrijd, uitgeschreven door Ethical Property Europe. De opdracht om een bio-ecologisch passief kantoorgebouw voor maatschappelijk geëngageerde organisaties te ontwerpen op een complexe, stedelijke site heeft geresulteerd in een exemplarisch en doorgedreven duurzaam gebouw dat een meerwaarde is voor de gebruikers, de buurtbewoners en de nabije omgeving.
Met beperkte middelen hebben we een project met zeer hoge ambities op vlak van duurzaamheid gerealiseerd. Dit resultaat werd bekomen door een intense en constructie samenwerking tussen de verschillende bouwpartners.
Mundo-a is een bron van inspiratie voor anderen, om allemaal samen te kiezen voor zuivere materialen, circulair bouwen, duurzame gebouwen en een betere omgeving.
Mundo-a bevindt zich aan de drukke Turnhoutsebaan, op de site vóór EcoHuis Antwerpen. Het terrein is lange tijd braakliggend geweest door de complexe randvoorwaarden: een nooduitgang van de metro waarboven een vrije hoogte van 6m vrijgehouden moest worden, beperkte funderingsmogelijkheden owv ondergrondse metro-infrastructuur en het achterliggend Ecohuis dat bereikbaar en zichtbaar moest blijven.
Onze ambities mbt duurzaamheid en omgeving hebben geleid tot een compact bruggebouw dat de volledige site overspant en tegelijk een kader creëert voor het achterliggende Ecohuis en een publiek plein definieert. Dit laatste is een grote meerwaarde voor de gebruikers, bezoekers én buurtbewoners.
Mundo-a bestaat uit een compact en transparant volume dat op het plein staat, een bruggebouw van 4 kantoorverdiepingen en een dakverdieping met vergaderzaal, technische ruimte en dakterras. Deze verschillende gebouwdelen worden met elkaar verbonden door 1 vaste, verticale kern.
Het bruggebouw is opgebouwd met houten vakwerkliggers van 4 verdiepingen hoog, ingevuld met houten sandwich-vloeren. De houten structuur, die volledig in het zicht gelaten wordt, resulteert in een unieke beleving in het gebouw
De hoofdstructuur bestaat uit 3 houten vakwerkliggers van 4 verdiepingen hoog, die de overspanning maken van 30m, over de volledige breedte van het gebouw. De vloerplaten bestaan uit houten sandwichpanelen, die mechanisch bevestigd zijn aan de vakwerkliggers.
De volledige gebouwstructuur is gemaakt met droge knopen (bouten en ingewerkte stalen platen) en bijgevolg integraal demonteerbaar en herbruikbaar.
De kantoorverdiepingen zijn vrij indeelbaar en aanpasbaar. Door te kiezen voor een vakwerkconstructie die de volledige site overspant, en een kleine vaste kern voor circulatie en secundaire functies, ontstaat er een open plan voor de kantoorverdiepingen. De huidige opdeling in afzonderlijke kantoren dmv lichte wanden en het concept om alle technieken in opbouw en in het zicht te laten, resulteert in een flexibel en eenvoudig aanpasbaar gebouw, zowel nu als in de toekomst.
Ook bij wijzigende omstandigheden in de toekomst zou zelfs de functie van het gebouw kunnen wijzigen naar bijvoorbeeld woonunits. Hiervoor werden in de wedstrijdfase reeds verschillende voorstellen uitgetekend om de haalbaarheid te garanderen.
Het plan is tevens geoptimaliseerd wat ruimtegebruik betreft. Er is sterk ingezet op gedeelde ruimtes zoals vergaderzalen, ontmoetingsruimtes, kitchenettes, sanitair en het dakterras. Daardoor is het mogelijk om de kantoorruimtes te beperken in grootte, waardoor we minder ruimte innemen en minder materiaal gebruiken om eenzelfde comfort te garanderen.
De vraag naar bio-ecologisch materiaalgebruik werd onmiddellijk in de structuur geïntegreerd. Alle bouwknopen zijn droog. De volledige structuur kan bijgevolg gedemonteerd en herbruikt worden.
Wat materiaalgebruik van de afwerking betreft hebben we ook steeds gekeken naar de globale impact op milieu en maatschappij. Onze parameters waren: hergebruikte/herbruikbare/hernieuwbare materialen, milieubelasting en herkomst van de materialen en producten.
In het kader van circulair bouwen werden onder andere glazen kantoorwanden en sanitaire toestellen gerecupereerd van ontmantelde kantoorgebouwen.
2 loten kantoorwanden werden vóór aanbesteding door de bouwheer aangekocht en gestockeerd. Deze loten werden door ons geïnventariseerd en verwerkt in de plannen, rekening houdend met een zekere marge voor uitvoering.
De gevel werd bekleed met groengekleurde keramische pannen van klei afkomstig uit Ieper. De terugliggende dakvolumes zijn bekleed met natuurleien uit Spanje. De isolatie van de gebouwschil is grotendeels uitgevoerd met minerale wol.
Voor vloerafwerkingen zijn voornamelijk linoleum en tapijt gebruikt, enkel ‘Cradle-to-Cradle’-materialen, die geproduceerd zijn van hernieuwbare of gerecycleerde materialen, en door de fabrikant volledig teruggenomen en 100% gerecycleerd worden. De tapijttegels zijn los geplaatst en kunnen eenvoudig vervangen of verplaatst worden.
Decoratieve verlichting en naamborden zijn door een plaatselijke kunstenaar gemaakt van gerecycleerd glas.
Mundo-a is een passief gebouw met duurzame technieken.
Het eerste uitgangspunt was een compact gebouw te ontwerpen, waardoor de verliesoppervlakte beperkt blijft. Vervolgens werd een luchtdichte en passieve schil voorzien zodat de energievraag geminimaliseerd wordt. De performante isolatie is waar mogelijk uitgevoerd met natuurlijke materialen.
Het risico op oververhitting bij (passieve) kantoorgebouwen werd beperkt door in de voorgevel zonwering dmv screens te voorzien.
De warmtevraag wordt gedekt door warmtepompen. De afgifte gebeurt via ventiloconvectoren aan het plafond, die zowel kunnen verwarmen als koelen. Voor de ventilatie wordt een centrale luchtgroep met warmteterugwinning voorzien, die tevens in de zomer voor free cooling gebruikt kan worden. Deze luchtgroep levert een variabel debiet afgestemd op de vraag van de kleinst mogelijke entiteit. Door een slim ontwerp wordt de architecturale flexibiliteit doorgetrokken tot in de technieken. Een integraal gebouwbeheerssysteem stuurt alle technieken aan, en stemt ze onderling op elkaar af.
Een PV-installatie is geplaatst om de energiebehoefte van de gemeenschappelijke technische installaties te dekken.
Hoewel Mundo-a niet gerealiseerd is met een bouwteam, verliep de eigenlijke samenwerking wel als die van een goed geolied bouwteam. Van bij het begin was er regelmatig overleg met bouwheer en aannemer. Gezien de ambitie van het project en de complexiteit van de site en de houtstructuur, werd snel duidelijk dat we de kennis en ervaring van zowel bouwheer, aannemer als ontwerpteam moesten bundelen om tot een goed resultaat te komen. Elk detail, elke moeilijkheid, werd door het hele team samen bekeken, waarbij iedereen constructief meedacht, rekening houdend met het groter geheel. De goede verstandhouding tussen deze partijen en de ambitieuze en constructieve houding van alle teamleden is de sleutel geweest voor het succes van de realisatie van Mundo-a. Deze ervaring heeft ons geleerd dat innovatieve en ambitieuze projecten zeker baat kunnen hebben bij een bouwteam.
Zowel technieken als producten as a service zijn onderzocht voor dit project. Aangezien de bouwheer zelf technische medewerkers in dienst heeft, was technieken as a service geen meerwaarde. Voor de vloerafwerking is er wel gekozen voor producten die einde levensduur terug genomen worden door de fabrikant met de garantie dat deze materialen op een correcte manier ontmanteld en gerecycleerd worden.
Eén van de basisprincipes voor dit gebouw was ‘less is more’. We gebruikten voor het gebouw niet meer materiaal en grondstoffen dan strikt nodig.
De volledige structuur werd geoptimaliseerd wat materiaalgebruik betreft. Dit is duidelijk merkbaar bij de verschillende kolommen van de vakwerkliggers die erop gedimensioneerd zijn enkel de effectieve krachten in die bepaalde kolom te dragen. Ook de sandwich-vloeren hebben een verschillende dikte in functie van de benodigde overspanning. Er zijn geen verlaagde plafonds voorzien om technieken te verbergen, maar enkel akoestische plafonds ifv het akoestisch comfort, en de technieken blijven in het zicht. Structurele elementen zijn niet afgewerkt met een bijkomende plaat maar blijven in het zicht. De deuren van de gerecupereerde glazen wanden werden niet voorzien van een nieuwe afwerking maar behouden aangezien de kwaliteit nog goed was.
Op vlak van mobiliteit is Mundo-a ook een uitzondering en een voorbeeld voor andere gebouwen. We hebben van Stedenbouw de toestemming gekregen om geen parkeerplaatsen te voorzien om zo het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren. De onmiddellijke nabijheid van een tram- en bushalte en het Centraal Station waren hierbij het overtuigende argument. Het resultaat hiervan is dat 95% van de gebruikers met het openbaar vervoer of met de fiets naar het werk komen!
vous souhaitez

vous inscrire aux awards

Découvrez ci-dessous les formulaires d'inscription.

Découvrez les photos

des éditions précédentes

Cliquez pour voir les albums