Cohousing Jean

ectv architecten Els Claessens Tania Vandenbussche

Details

Informations générales
Jean Béthunestraat 7-9, 9040 Sint-Amandsberg
http://www.ectv.be
https://ectv.be/projecten/woonproject-cohousing-jean-sint-amandsberg
Sileghem & Partners (stabiliteit)
Emaze (technieken)
Geert Meysmans landschapsarchitectuur (landschapsontwerp)
Projet
De site is deze van een voormalige champignonkwekerij. Het perceel is relatief smal aan de straat, dieper in plooit het open tot achter de aanpalende tuinen. Het was volledig verhard en grotendeels volgebouwd, de bebouwing was in slechte staat. Het is het soort situaties die het leven in de stad niet echt aangenaam maakt. Het project grijpt de kans voor vergroening en opwaardering, niet enkel van de site zelf maar van het gehele bouwblok.
Sogent bood het terrein te koop aan kandidaat cohousers. Door delen van het wonen gemeenschappelijk te maken, kan de eigen private woning kleiner. Het biedt de mogelijkheid aan minder financieel draagkrachtige partijen in de stad te blijven wonen.
Met de realisatie van een aanzienlijk gedeeld programma en 10 BEN-woningen, 9 voor de mede kopers en een 10e voor mensen die niet helemaal zelfstandig kunnen wonen, geeft de Jean-groep blijk van visie en engagement.
Om de architecturale kwaliteit te verzekeren werd een vergoede wedstrijd ingericht.
Voor de woningen wordt de relatie binnen-buiten gelegd via luifels en porches. De porches dienen meerdere doelen. Ze zorgen voor een informele drempel tussen het private en het collectieve. Ze bieden een stukje buitenruimte dat kan worden toegeëigend maar dat toe-eigenen is dan wel subtiel begrensd zodanig dat het collectieve gevrijwaard blijft. Ze zijn architecturaal een belangrijk element en complementair aan de eenvoudige volumetrie van het geheel. En ze bieden bescherming tegen oververhitting. Ze zijn in hout, deels met een groendak, deels met een zonnetent, deels met een open lamellen structuur.

Het gemeenschappelijke programma verdelen we in kleinere delen over de site. Het gedeelde wonen is ook wonen en om te wonen heb je meer nodig dan een grote "multifunctionele" ruimte waar in principe alles kan maar waar niets echt goed voelt. Co-eat, co-play, co-work & co-wash liggen rond een grote overdekte buitenruimte diep op de site.
De vraag om het binnengebied altijd bereikbaar te houden voor brandweerwagens liet ons niet veel ruimte voor programma aan de straatzijde. In de onderdoorgang voorzien we een diepe kast waar gereedschap wordt gedeeld. Als de vouwwand van de kast wordt opengeschoven, verandert de onderdoorgang in een atelier.
Door de vouwwand van de atelierkast in gesloten toestand een licht geknikte vorm en een spiegelende afwerking te geven, wordt het groene binnengebied extra zichtbaar vanaf de straat.
De gevelvlakken zijn een collage van witten met een afwisseling van materialen en texturen die een logica volgen. De gevelvlakken waarlangs veel passage komt, krijgen een zekere robuustheid door het gebruik van metselwerk of tegels. De andere oppervlakken hebben een meer delicate pleisterafwerking op rotswol-isolatie. Afhankelijk van hun oriëntatie hebben sommige pleistervlakken een rotsachtige, andere een geborstelde afwerking die een afwisseling in lichtreflecties hebben. Het gebruik van groen gelakt metaalwerk voegt een extra frisse laag toe aan de diverse witten.

Het houten schrijnwerk is botergeel gekleurd, net als de houten planken ertussen. De houten porch met zijn stalen kolommen bestaat uit een gesegmenteerde opeenvolging van gesloten groene daken, open pergola's of zonnetenten waardoor oververhitting langs de grote raamgehelen vermeden wordt. Een dakraam tegen de scheidingsmuur verlicht de circulatie op de bovenverdieping en zorgt voor extra zenitaal licht in de woonkamers via de open trappen.

Een rationele structuur combineert betonnen platen met houten balkenplafonds die plekken in de woonkamers diversifiëren.
Compacte units, performante isolatie, lucht-water warmtepomp, beo-veld, zonnepanelen en grijswater recuperatie maken het bijna energie neutrale woningen.
Het cohousen en het opnemen van een inclusieve unit is de basis voor sociale duurzaamheid.
Wat voorheen een volledig verhard en bebouwd perceel was werd een grote groene waterdoorlatende tuin. Het project grijpt daarmee de kans voor vergroening en opwaardering, niet enkel van de site zelf maar van het gehele bouwblok.
Door de collectieve tuin zeer zichtbaar te maken vanaf de straat geeft het project ook kwaliteit aan het straatleven. Het publieke en het collectieve leven zijn deel van elkaar, maar met de juiste afstand.

De tuin biedt een variatie aan groenvormen met bomen en struiken die zich onderscheiden door groepering, dichtheid, formaat, vorm en functie. Deze verscheidenheid maakt voor de gebruikers de loop van de seizoenen op het gebied van groen en natuur in de stad tastbaar. Wadi’s spelen een rol in het regenwaterbeheer.

De woningen zijn BEN. Een collectief geothermisch warmtepompsysteem is voorzien, in combinatie met een zeer goede isolatie en luchtdichtheid. De luifelstructuren, aangevuld door freecooling en natuurlijke ventilatie zorgen ook op de heetste zomerdagen voor een aangenaam binnenklimaat. Er wordt zowel aan regen- als grijswater recuperatie gedaan.
De realisatie van 10 woningen en een aanzienlijk gemeenschappelijk programma werd gevraagd. 9 woningen zijn voor de mede-kopers, de 10de unit is een inclusie-woning die wordt verhuurd aan mensen die niet helemaal zelfstandig kunnen wonen.
10 woningen, 52 fietsen, 5 auto's, een co-workruimte, een gemeenschappelijke keuken, een gedeeld atelier, een speelkamer en een wasserette is een stevig programma voor deze locatie. Bovendien wilden we een zo groot mogelijke tuin realiseren voor zowel de bouwgroep als het bouwblok.
Dit leidt tot een vrij dichte schikking van het gebouwde. De stapeling van de huizen houdt rekening met de profielen van de gemene muur en de aanpalende gebouwen. Waar de buren hoger zijn, gaan we tot 3 verdiepingen. Waar de buren lager zijn, beperken we het tot 2 verdiepingen.
Door rug-aan-rug te bouwen met de gebouwen langs de gemene muur, ontstaat de maat van een ruim bouwblok naar de andere buren toe.

De woningen worden geschakeld in een L rond de collectieve tuin. Ze hebben een systematische basisstructuur waarop we met elk gezin apart in gesprek gingen. Zo werd elk huis anders, maar toch ook verwant. Hun relatie tot de gemeenschappelijke buitenruimte is divers, maar evenwaardig. Voor de helft van de woningen sluit de woonverdieping aan op het maaiveld. Voor de andere helft van de woningen leiden buitentrappen naar de woonvertrekken op de verdieping.
Edition 2022

Voir les gagnants

Découvrez les gagnants de l'édition 2022 des Belgian Building Awards

Découvrez les photos

des éditions précédentes

Cliquez pour voir les albums